Star cluster : กระจุกดาว

กลุ่มดาวที่ถูกยึดเกาะกันด้วยแรงดึงดูดระหว่างกัน โดยแบ่งออกเป็น 2 ประเภท
คือ Open clusters และ Globular clusters

Globular Clusters : กระจุกดาวทรงกลม
คือกลุ่มดาวที่อยู่รวมกัน คล้ายเป็นก้อนด้วยแรงดึงดูดโน้มเอียงเข้าหากัน ลักษณะ
เหมือน วงกลมคล้ายผลส้มโดยแต่ละกลุ่มมีดาวหนาแน่นสูงมาก ตั้งแต่ 10,000 –
1,000,000 ดวง มีเส้นผ่าศูนย์กลางราว10 ปีแสง หรือมากกว่า 300 ปีแสง

มักพบบริเวณรอบๆ รัศมีส่วนที่โป่งออกมาของกาแล็คซี่ทางช้างเผือกและบริเวณ
กาแล็คซี่อื่นๆ เป็นที่น่าสังเกตมีความหนาแน่นมากบริเวณ Galactic Center
(ในส่วนใจกลางกาแล็คซี่ทางช้างเผือก)

หากทำการศึกษาด้วยการแยกค่าของแสง สี (Spectroscopic) พบว่ากระจุกดาว
ทรงกลมส่วนมากมักจะแสดงค่าต่ำในกลุ่ม Heavy Elements (กลุ่มธาตุหนักของ
สารประกอบซึ่งมีทั่วไปในดาวฤกษ์) ทำให้เชื่อว่าส่วนใหญ่นั้น มีอายุระหว่าง 12
-20 ล้านปี บริเวณแถบทางช้างเผือกของเรา มีกลุ่มกระจุกดาวทรงกลมประมาณ
200 กลุ่ม

แม้ว่ามีจำนวนนับล้านดวง การมองเห็นในระยะไกล มักเห็นเหมือนเป็นจุดสว่าง
เพียงจุดเดียว เมื่อใช้กล้องดูดาว จะเห็นถึงรายละเอียดของจำนวนที่มากมายเหลือ
เชื่อ และลักษณะที่ซ้อนทับกันก็มิได้อยู่ใกล้กันเลย บางกลุ่มจะมองเห็นการกระ
เพื่อมของแสง ที่มีความสวยงามอย่างน่าประหลาด

Open Clusters : กระจุกดาวเปิด
รูปแบบทางกายภาพ มีลักษณะดาวกระจายตัวเป็นย่อมๆ โดยมีแรงดึงดูดร่วมกัน
ด้วยรูปทรงที่ผิดแปลกกันออกไปในแบบต่างๆ มีความหนาแน่นของดาว ตั้งแต่
10 ดวง จนหลายพันดวง

เชื่อว่าต้นกำเนิดกระจุกดาวเปิด เกิดจากกลุ่ม Large Cosmic Gas - Dust Cloud
(กลุ่มก๊าซอวกาศ-กลุ่มฝุ่นก๊าซหมอกขนาดใหญ่มาก) ในทางช้างเผือก กระจุกดาว
โคจรไปรอบๆกาแล็คซี่ ผสมรวมกับกลุ่มก๊าซฝุ่นหมอก เนบิวล่า (Nebula)

ต่อมาจึงมีการพัฒนาการ กำเนิดรูปแบบดวงดาว (Stars forming) จึงหยุดนิ่งการ
เคลื่อนไหว เพราะฉะนั้นมักพบกลุ่มกระจุกดาวเปิดอยู่บริเวณเดียวกันกับแหล่งต้น
กำเนิดดาวใหม่ บางกรณี กลุ่มดาวได้โคจรล่องลอยไป ด้วยระยะเวลาที่ยาวนานกว่า
100 ล้านปีทำให้แรงดึงดูด และสนามพลังแม่เหล็กต่างๆลดน้อยลง จึงมีผลต่ออายุ
ขัยของกลุ่มดาวแบบนี้จะไม่มากไปกว่า 1 พันล้านปี

ความเป็นจริงกลุ่มดาวก็ไม่ได้ใกล้ชิดกันนักในพื้นที่อวกาศ เพียงแต่ มีตำแหน่งอยู่
ร่วมกันบริเวณแหล่งกำเนิดนั้นๆ โคจรท่องไปในอวกาศ บางครั้งอาจเคลื่อนตัวเข้า
ไปในกลุ่มทำให้หนาแน่นขึ้น เกิดการเปลี่ยนแปลงจำนวนที่เคยมีอยู่ ทั่วไปแล้ว
กระจุกดาวเปิด มีจำนวนดาวน้อยกว่ากระจุกดาวทรงกลม

และเราไม่เคยสำรวจพบว่า กระจุกดาวเปิด สามารถที่จะรวมตัวจนเกิดเปลี่ยนแปลง
เป็น กระจุกดาวทรงกลมได้เลย