อนุสาวรีย์และเครื่องมือทางดาราศาสตร์ ตามที่เราทราบนั้น Stonehenge เป็นอนุสาวรีย์เครื่องมือทางดาราศาสตร์ แสดงแผนที่ดาว จัดวางหินก้อนใหญ่แต่ละก้อน มีรูปแบบแผนการวางอย่างเข้าใจ และประณีตด้วยมุมองศาที่สัมพันธ์เกี่ยวข้อง ดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ และวงโคจรของ ดวงจันทร์ โดยมีโลกอยู่ตรงกลาง นักโบราณคดีพยายามวิเคราะห์่สืบค้น ร่องรอยหินที่แตกช่วงการก่อสร้างขนย้าย ด้วยเครื่องมือ Radiocarbon แบ่งการก่อสร้างออก ได้เป็น 3 ระยะดังนี้

เริ่มแรกนั้นเป็นเพียงหลุม และร่องล้อมรอบ

ระยะที่ 1 (อายุ 4,900 – 4,950 ปี) ยังไม่มีหินที่เป็นลักษณะสัญลักษณ์หรือเครื่องหมายแต่มีท้องร่องขนาด กว้าง 20 ฟุต เป็นวงกลมล้อมรอบ เส้นผ่าศูนย์กลาง 320 ฟุตชั้นด้านในมีหลุม เหมือนสนามเพลาะขนาด กว้าง 4.5 ฟุต ลึก 7 ฟุต เรียงกันเป็นวงกลมมี 56 หลุม เรียกว่า Aubrey Holes พบกระดูกสัตว์ ส่วนใหญ่เป็นวัวบริเวณก้นหลุม (อายุกระดูกสัตว์ แสดงความเก่ากว่าหลุม 200 ปี) ประเมินได้ว่าก่อนหน้านี้ เป็นสถานประกอบพิธีกรรมทางศาสนา ระยะที่ 2 (เริ่มต้นประมาณ 4,900 ปี) มีการปรับระดับมูลดิน โครงสร้างไม้ปักแสดง เป็นสัญลักษณ์กลุ่มโดยมีเสาไม้ บริเวณทางเข้า ทิศเหนือและทิศใต้ มีช่องทางเดินตามแนวแสงของดวงอาทิตย์ (ช่วงกลางฤดูร้อน) บริเวณหลุมพบโครงกระดูกมนุษย์ไม่น้อยกว่า 200 คน หลงเหลือจากการฌาปนกิจและเป็นจำนวนมากบริเวณปากหลุม ระยะที่ 3 (อายุ 3,600 – 4,550 ปี) เป็นการก่อสร้างโดยตรง นำเสาหิน Bluestone ประมาณ 80 ต้นจัดทำเป็น วงกลม 2 วงซ้อนกัน หินส่วนใหญ่นำมาจาก Carn Meini Quary (Southwestern Wales) มีระยะทางประมาณ 100 กม. ปัจจุบันเรายังไม่ชัดเจน วิธีการนำหินขนาดใหญ่ที่มีน้ำหนักมาก จากใจกลางภูเขานั้นเคลื่อนย้ายด้วยวิธีใด ในยุคนั้น นักโบราณคดีเชื่อว่าการจัดวางตำแหน่งเสาหิน Bluestone แสดงถึงแนว เส้นตรงของดวงอาทิตย์ได้เหมาะเจาะ การนำหินมาจัดช่องไฟเป็นรูปวงกลม ล้อมรอบ (วงนอก) หินรูปเกือกม้า (วงใน) และยังนำก้อนหินมีน้ำหนักประมาณ 45 ตัน สูง 22 ฟุต วางด้านบนทั้งหมดเกิดขึ้นในระยะที่ 3 เป็นช่วงๆ โดยไม่ได้ สร้างพร้อมกันในครั้งเดียว

แสดงตำแหน่งหิน และมุมวงโคจรระบบสุริยะ จากการคำนวณ ของนักดาราศาสตร์ ในปัจจุบัน

มนุษย์ยุคหินสร้างอย่างไร เป็นไปได้หรือ ? ที่มนุษย์ยุค Neolithic ใช้เครื่องมือที่ธรรมดาเคลื่อนย้ายหิน มาจากที่อื่นเพราะบริเวณ Stonehenge นั้นมีแต่ทุ่งหญ้าที่เขียวขจีปราศจากหิน และการที่มาก่อสร้างสิ่งนี้ในบริเวณนี้ด้วยเหตุผลใด ? นักโบราณคดียังไม่มีคำตอบ หลังจากนั้นต่อมา 4,000 ปี บริเวณนั้นถูกทิ้งให้รกร้าง นักโบราณคดีไม่แน่ใจนัก ว่าเป็นความตั้งใจของผู้คนที่นั่นหรือไม่ ตลอดเวลา 1,000 ปี หลักฐานที่บันทึก อย่างชัดแจ้งนั้น เราแปลความหมายผิดหรือ จึงเกิดเงื่อนงำจากหินเพียงถูกสร้างเป็นอนุสาวรีย์ แต่เราตีความหมายเป็นเรื่อง ดาราศาสตร์ ต้องพิจารณาด้วยความรอบคอบยิ่งขึ้น ทางทฤษฏีกลุ่มหินเหล่านั้น นำมาเทียบคำนวณทาง ดาราศาสตร์ด้วยคอมพิวเตอร์ก็มีความถูกต้องตรงกัน ไม่มีข้อผิด แต่นักโบราณคดีน้อยคนที่จะยอมรับเหตุผลดังกล่าวได้

มนุษย์ยุค Neolithic ที่พบในประเทศไทย (อ.โนนสูง นครราชสีมา) อายุประมาณ 3,000 ปี

ซากโครงกระดูกหัวขาด (4.10.4 Anglo-Saxon man)    ปัจจุบันถูกเก็บรักษาไว้ที่ Natural History Museum

นักโบราณคดีค้นหลักฐานใหม่ เป็นที่ประหารนักโทษโบราณ จากการสำรวจ วิเคราะห์ซากโครงกระดูกหัวขาด (4.10.4 Anglo-Saxon man) แท้จริงแล้ว หินจำนวนมากของ Stonehenge เกิดขึ้นช่วง ก่อน 1500 B.C. ซึ่งบางทีอาจจะมี การก่อสร้างเพิ่มเติมครั้งสุดท้ายเมื่อ ศตวรรษที่ 19 เพราะไม่ว่าด้วยเหตุใด เป็นช่วงที่หยุดการประกอบพิธีกรรมไปแล้ว ทำให้นักโบราณคดีไม่พบร่องรอยแสดง ความเป็นอนุสาวรีย์ Stonehenge ไม่มีสิ่งปกคลุมที่สามารถจะบ่งบอกระยะเวลา ของสิ่งก่อสร้างได้ เช่น สถานที่โบราณอื่นๆ โดยเฉพาะยิ่งไม่เคยมีเรื่องราวหรือแม้แต่นิทานเกี่ยวข้องกับ กษัตริย์เลย แม้ว่าในเวลานี้จะมีความเห็นเป็นอนุสาวรีย์ก็ตาม

Anglo-Saxon ที่อาจจะเป็นสังคมยุคมืดในขณะนั้น

เมื่อพิจารณาหลักฐาน กรณีซากโครงกระดูก Anglo-Saxon เราอาจต้อง เปลี่ยนแปลงคำเรียก Stonehenge ใหม่เป็น Stone gallows (หินที่สำหรับแขวนคอนักโทษประหาร) ด้วยหลักฐานที่ชัดแจ้งไม่ธรรมดา น่าตกใจ สมัยช่วงเวลา Anglo- Saxon การรักษาอำนาจด้วยการสร้างความกลัว และ เทพนิยายอภินิหาร เป็นสิ่งที่สำคัญอย่างยิ่งใครที่ไม่เชื่อผู้นำศาสนา(หมอผี) จะต้องถูกตัดหัว ซึ่งหลักฐานจากซากโครงกระดูกที่มีจำนวนมากและระยะเวลา ที่ค้นพบ เป็นสิ่งชี้บอกทางโบราณคดี ถึงขณะนี้อาจไม่มีความเห็นอื่นๆเพิ่มเติมจากนักโบราณดคีที่สำรวจ เราก็คงไม่ปฏิเสธถึงความสามารถอันยิ่งใหญ่ ไม่ว่าจะสร้างเพื่อวัตถุประสงค์อะไร ถ้าเป็นฝีมือของมนุษย์โบราณ เมื่อ 3,000 ปีจริง

สภาพความเป็นอยู่ของชุมชน Anglo-Saxon เขียนจากหลักฐานทางโบราณคดี

Stonehenge ในวันนี้จะต้องรอคอยข้อพิสูจน์อีกต่อไป

References: Archeologist : Mike Pitts Tiverton and Mid Devon Astronomy Society UK. Thirteen/WNET New York - Educational Broadcasting Corporation Canterbury Archaeological Trus